Thách thức của ngành tôm hùm Việt Nam: Phụ thuộc giống nhập khẩu và rào cản xuất khẩu

Trong năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu gần 35 triệu con tôm hùm giống từ Indonesia, chủ yếu là tôm hùm bông và tôm hùm xanh (tôm hùm đá). Tuy nhiên, việc siết chặt quản lý xuất khẩu giống từ Indonesia và yêu cầu truy xuất nguồn gốc khắt khe từ thị trường Trung Quốc đang đặt ngành nuôi tôm hùm trong nước trước nhiều thách thức lớn về nguồn cung và đầu ra. ## Thực trạng phụ thuộc nguồn giống nhập khẩu Khánh Hòa và Đắk Lắk hiện là hai địa phương dẫn đầu về nuôi tôm hùm, chiếm 95% sản lượng tôm hùm thương phẩm cả nước. Tại Khánh Hòa, nhu cầu con giống lên tới 60 - 70 triệu con mỗi năm, trong đó: * Khai thác tự nhiên chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu. * 95% còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn giống nhập khẩu. Việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhập khẩu khiến người nuôi không chủ động được cả khâu con giống và khâu tiêu thụ, dẫn đến tình trạng phải mua tôm giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc, tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch bệnh và khó khăn khi truy xuất nguồn gốc để xuất khẩu chính ngạch. ## Rào cản trong xuất khẩu và tiêu thụ Ngành tôm hùm Việt Nam hiện chịu áp lực lớn do thị trường Trung Quốc chiếm đến gần 98% thị phần xuất khẩu. Từ tháng 5-2023, phía Trung Quốc đã sửa đổi Luật bảo vệ động vật hoang dã, nghiêm cấm các hoạt động khai thác, sử dụng và kinh doanh đối với tôm hùm bông. Các khó khăn chính mà người nuôi đang đối mặt bao gồm: 1. Yêu cầu truy xuất nguồn gốc: Các lô tôm thương phẩm đi đường chính ngạch bắt buộc phải có giấy tờ hợp lệ về vùng trồng. 2. Rủi ro kinh tế: Nếu sử dụng con giống trôi nổi, tôm thương phẩm không thể xuất khẩu chính ngạch. Khi phải tiêu thụ qua đường tiểu ngạch, giá bán chỉ bằng khoảng 50% so với giá thị trường. 3. Sự kiểm soát từ thương lái: Người nuôi tôm hiện vẫn phụ thuộc lớn vào thương lái trong cả hai khâu đầu vào (con giống) và đầu ra (tôm thương phẩm).