Nâng cao giá trị nông sản: Tại sao sản lượng sầu riêng tăng nhưng lợi nhuận chưa tương xứng?
Trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỉ USD, tăng gần 8% so với cùng kỳ, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý khi một số mặt hàng như sầu riêng đạt sản lượng vượt Thái Lan nhưng giá trị thu về vẫn thấp hơn. Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi tư duy từ sản xuất cung ứng sang nghiên cứu thị trường, tập trung vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để tối ưu hóa giá trị xuất khẩu. ## Thực trạng sản xuất và xuất khẩu nông sản Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng: * Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 đạt 56,3 tỉ USD (xuất siêu khoảng 16,9 tỉ USD). * Sự tăng trưởng giữa các ngành hàng không đồng đều: Rau quả là mặt hàng động lực, trong khi cà phê tăng hơn 15% về lượng nhưng kim ngạch giảm hơn 7% do giá xuất khẩu bình quân giảm. Các nhóm hàng gạo, cao su, sắn cũng ghi nhận đà giảm về giá trị. ## Nguyên nhân khiến giá trị sầu riêng chưa tối ưu Dù sản lượng sầu riêng Việt Nam đã tăng khoảng 3 lần trong 5 năm qua, ông Lê Vũ Tuấn Anh - Phó tổng giám đốc Công ty Chánh Thu đã chỉ ra những điểm nghẽn chính: 1. Tỉ lệ sản phẩm chất lượng cao giảm mạnh, hàng chất lượng thấp tăng lên. 2. Việc khai thác cây quá mức làm ảnh hưởng đến chất lượng nông sản. 3. Sử dụng vật tư nông nghiệp chưa tối ưu và thiếu sự chặt chẽ trong liên kết chuỗi giá trị. 4. Thực tế xuất khẩu 8 tháng đầu năm 2026 đạt 2,27 tỉ USD, đòi hỏi việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cần nghiêm ngặt hơn. ## Giải pháp phát triển bền vững Để đạt mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỉ USD trong cả năm 2026, Chính phủ yêu cầu các đơn vị tập trung vào các nhóm hàng chủ lực: * Thủy sản (tôm, cá tra): Kiểm soát chất lượng, an toàn chuỗi và xử lý vấn đề IUU. * Rau quả: Quản lý chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. * Định hướng chiến lược: Chuyển mạnh sang chế biến sâu, áp dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và thay đổi mô hình sản xuất dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường quốc tế thay vì sản xuất đại trà.